تعظیم شعائر
محمد محمدی ریشهری حدیثپژوه شیعه، سوگواری برای اهلبیت را از شیوه های اظهار محبت به آن ها و از مهم ترین مصداقهای تعظیم شعائر دانسته میباشد.[۱۲] همینطور زیارت قبور ائمه(ع)[۱۳] شعف در مراسم سرور آنان،[۱۴] بیان فضائل اهلبیت[۱۵] و اسمگذاری فرزندان به اسم اهلبیت از طرق اظهار محبت به آنها دانسته تشریفات مشهد گردیده است.[۱۶]
واجب بودن مودت اهلبیت
بعضی دانشمندان مودت را از حقوق و دستمزد اهلبیت بر مسلمان ها،[۱۷] از عقاید مشترک مسلمانها[۱۸] و استدلال قابل قبولی برای وحدت مسلمان ها ذکر کردهاند.[۱۹] بعضا از عالمان شیعه، وجوب محبت اهلبیت را گزینه واقعه مسلمان ها (به جز ناصبیها) شمردهاند.[۲۰] شمسالدین ذهبی از عالمان اهلسنت، نیز هر سیرتکامل تردید و شبههای را در واجب بودن این مودت مردود دانسته میباشد.[۲۱] فخر رازی از مفسران اهلسنت، با این ادله که فرستاده(ص)، علی، فاطمه، حسن و حسین را دوست میداشت و تاسی کردن از نبی بر همگی امت اسلامی واجب میباشد، محبت اهلبیت را واجب می داند.[۲۲]
از شافعی نقل گردیدهاست:
یا این که أهلَ بیتِ فرستادهِ الله حُبُّکُم
فَرضٌ مِنَ الله فِی القرآنِ أنزَلَهُ[۲۳]
ترجمه: ای فامیل فرستاده آفریدگار، محبت شما، از طرف معبود واجب و در قرآن نازل شدهاست.
فلسفه وجوب
علامه طباطبایی مولف تعبیروتفسیر المیزان، اعتقاد دارد فلسفه واجب شدن مودت اهلبیت، مرجعیت علمی آنها بوده میباشد تا مسلمانها به دلیل محبتشان به اهلبیت، در مسائل علمی به آنان مراجعه نمایند؛ به همین عامل وی مودت اهلبیت را ضمانت کننده بقای آیین معرفی مینماید.[۲۴] از نگاه محمدرضا مظفر، دانا و تالیف کننده شیعه قرن چهاردهم قمری، بیشک و تردید وجوب محبت و مودت اهل بیت(ع) به دلیل قرب آنان به آفریدگار و رده و جایگاه وی نزد معبود میباشد و به خیال و خاطر اینکه وی از بی دینی و گناهان و از هر آنچه موجب غربت از معبود گردد، تمیز و تمیز میباشند.[۲۵] آیتالله خامنهای رهبر ایران، این مودت را پشتیبانای برای اطاعت از اهلبیت دانسته، این نظر را دارد با ابراز مودت، اعتقاد و باور اشخاص به ولایت اهلبیت محافظت می شود.[۲۶] به گفته محمدتقی مصباح یزدی از عالمان قرن چهاردهم خورشیدی، محبت اهلبیت به جهت ارتباط خویشاوندی آنها با رسول موردنیاز نشده میباشد، بلکه محبت آن ها بهاین عامل واجب میباشد که آنها در نقط ی اوج بندگی آفریدگار قرار داراهستند.[۲۷] همینطور علی ربانی گلپایگانی، از استادان دانش سخن در حوزه علمیه قم، بر این اطمینان میباشد که فلسفه واجب شدن این مودت، اطاعت از اهلبیت میباشد و مودت واقعی صرفا با پیروی از آنها نتایج می شود.[۲۸] به گفته جواد محدثی از نویسندگان حوزه علمیه قم، به هر اندازهای که محبت بیشتر باشد، تقلید از آنان هم بیشتر گردد.[۲۹]
آیه ۲۳ سوره شوری (آیه مودت)
قُل لَّا أَسْأَلُکُمْ عَلَیهِ أَجْرًا إِلَّا الْمَوَدَّةَ فِی الْقُرْبَی وَمَن یقْتَرِفْ حَسَنَةً نَّزِدْ لَهُ فِیهَا حُسْنًا إِنَّ اللَّهَ غَفُورٌ شَکُورٌ؛
بگو به ازای آن [رسالت] پاداشی از شما خواهان نیستم مگر دوستی درباره قوم، و کسی که خوبی به مکان آورد [و طاعتی اندوزد]، برای وی در اجر آن خوا هیم ادامه داد. مسلماً آفریدگار آمرزنده و قدرشناس میباشد.
اثر ها
دانشمندان، مودت اهلبیت را عاملی برای جنبش به سوی کمال مطلق،[۳۰] عاملی برای لینک و پیوند قلبی محبّان اهلبیت(ع) به یکدیگر[۳۱] و مایه نظام و یکپارچگی آیین دانستهاند.[۳۲] مبنی بر حدیثی از امام علی(ع) که ابونعیم اصفهانی و عبیدالله حسکانی (از عالمان اهلسنت در قرن ۵ هجری) نقل کردهاند که صرفا مؤمنان مودت اهلبیت را ملاحظه مینمایند.[۳۳]
اثرها اخروی
بر پایه ی روایتی از نبی(ص) سود دوستداشتن وی و اهلبیت در هفت جا آشکار میگردد: هنگام مرگ، در قبر، وقت قیامت، هنگام به چنگ آوردن طومار جاری ساختن، وقت احتساب ایفا، کنار ترازو و در عبور از پُل صراط.[۳۴] مبتنی بر ماجرا دیگری که اهلسنت نقل کردهاند، هر که با دوستی اهلبیت بمیرد، همچون شهید، آمرزیده گردیده و با ایمان بی نقص میمیرد و در هنگام مرگ، پردیس به وی بشارت داده گردیده، در قبرش دو در به سوی پردیس گشوده می گردد و پروردگار، ملائکه را زائران قبر وی قرار میدهد.[۳۵] ابنحجر هیتمی از عالمان اهلسنت در قرن دهم، با نقل حدیث باب حِطّة اعتقاد دارد به عبارتیطور که پروردگار درونشدن بنیاسرائیل از باب حِطّه را باعث آمرزش آنها قرار بخشید، در امت اسلامی هم مودّت اهلبیت را منجر آمرزش آنها قرار داده میباشد.[۳۶]
دستیابی به شفاعت،[۳۷]محشور شدن با اهلبیت،[۳۸]قبولی اجرا،[۳۹] ثبات گام بر پُل صراط[۴۰]و باقیات صالحات[۴۱] از سایر اثر ها مودت اهلبیت میباشد.
اثر ها دنیایی
در روایتی از نبی(ص) نکات زیر از اثر ها دنیای محبت اهلبیت معرفی گردیدهاست: زهد و تقوا، اشتیاق به عمل کردن، پارسایی در آیین، شوق و اشتیاق به عبادت، توبه قبل از مرگ، نشاط در شبزندهداری، طمع نداشتن به متاع عموم، مهربانی، مواظبت بر فرمان و نهی خداوند و دوست نداشتن جهان.[۴۲] بر پایه ی روایتی از امام باقر(ع) معبود قلب دوستداران اهلبیت را تمیز مینماید.[۴۳] در حدیثی از امام راست گو آمده میباشد هر کس محبت اهلبیت را در قلب خویش اثبات نماید، حکمت بر زبانش روان میشود.[۴۴]
تعظیم شعائر
محمد محمدی ریشهری حدیثپژوه شیعه، سوگواری برای اهلبیت را از شیوه های اظهار محبت به آن ها و از مهم ترین مصداقهای تعظیم شعائر دانسته میباشد.[۱۲] همینطور زیارت قبور ائمه(ع)[۱۳] شعف در مراسم سرور آنان،[۱۴] بیان فضائل اهلبیت[۱۵] و اسمگذاری فرزندان به اسم اهلبیت از طرق اظهار محبت به آنها دانسته تشریفات مشهد گردیده است.[۱۶]
واجب بودن مودت اهلبیت
بعضی دانشمندان مودت را از حقوق و دستمزد اهلبیت بر مسلمان ها،[۱۷] از عقاید مشترک مسلمانها[۱۸] و استدلال قابل قبولی برای وحدت مسلمان ها ذکر کردهاند.[۱۹] بعضا از عالمان شیعه، وجوب محبت اهلبیت را گزینه واقعه مسلمان ها (به جز ناصبیها) شمردهاند.[۲۰] شمسالدین ذهبی از عالمان اهلسنت، نیز هر سیرتکامل تردید و شبههای را در واجب بودن این مودت مردود دانسته میباشد.[۲۱] فخر رازی از مفسران اهلسنت، با این ادله که فرستاده(ص)، علی، فاطمه، حسن و حسین را دوست میداشت و تاسی کردن از نبی بر همگی امت اسلامی واجب میباشد، محبت اهلبیت را واجب می داند.[۲۲]
از شافعی نقل گردیدهاست:
یا این که أهلَ بیتِ فرستادهِ الله حُبُّکُم
فَرضٌ مِنَ الله فِی القرآنِ أنزَلَهُ[۲۳]
ترجمه: ای فامیل فرستاده آفریدگار، محبت شما، از طرف معبود واجب و در قرآن نازل شدهاست.
فلسفه وجوب
علامه طباطبایی مولف تعبیروتفسیر المیزان، اعتقاد دارد فلسفه واجب شدن مودت اهلبیت، مرجعیت علمی آنها بوده میباشد تا مسلمانها به دلیل محبتشان به اهلبیت، در مسائل علمی به آنان مراجعه نمایند؛ به همین عامل وی مودت اهلبیت را ضمانت کننده بقای آیین معرفی مینماید.[۲۴] از نگاه محمدرضا مظفر، دانا و تالیف کننده شیعه قرن چهاردهم قمری، بیشک و تردید وجوب محبت و مودت اهل بیت(ع) به دلیل قرب آنان به آفریدگار و رده و جایگاه وی نزد معبود میباشد و به خیال و خاطر اینکه وی از بی دینی و گناهان و از هر آنچه موجب غربت از معبود گردد، تمیز و تمیز میباشند.[۲۵] آیتالله خامنهای رهبر ایران، این مودت را پشتیبانای برای اطاعت از اهلبیت دانسته، این نظر را دارد با ابراز مودت، اعتقاد و باور اشخاص به ولایت اهلبیت محافظت می شود.[۲۶] به گفته محمدتقی مصباح یزدی از عالمان قرن چهاردهم خورشیدی، محبت اهلبیت به جهت ارتباط خویشاوندی آنها با رسول موردنیاز نشده میباشد، بلکه محبت آن ها بهاین عامل واجب میباشد که آنها در نقط ی اوج بندگی آفریدگار قرار داراهستند.[۲۷] همینطور علی ربانی گلپایگانی، از استادان دانش سخن در حوزه علمیه قم، بر این اطمینان میباشد که فلسفه واجب شدن این مودت، اطاعت از اهلبیت میباشد و مودت واقعی صرفا با پیروی از آنها نتایج می شود.[۲۸] به گفته جواد محدثی از نویسندگان حوزه علمیه قم، به هر اندازهای که محبت بیشتر باشد، تقلید از آنان هم بیشتر گردد.[۲۹]
آیه ۲۳ سوره شوری (آیه مودت)
قُل لَّا أَسْأَلُکُمْ عَلَیهِ أَجْرًا إِلَّا الْمَوَدَّةَ فِی الْقُرْبَی وَمَن یقْتَرِفْ حَسَنَةً نَّزِدْ لَهُ فِیهَا حُسْنًا إِنَّ اللَّهَ غَفُورٌ شَکُورٌ؛
بگو به ازای آن [رسالت] پاداشی از شما خواهان نیستم مگر دوستی درباره قوم، و کسی که خوبی به مکان آورد [و طاعتی اندوزد]، برای وی در اجر آن خوا هیم ادامه داد. مسلماً آفریدگار آمرزنده و قدرشناس میباشد.
اثر ها
دانشمندان، مودت اهلبیت را عاملی برای جنبش به سوی کمال مطلق،[۳۰] عاملی برای لینک و پیوند قلبی محبّان اهلبیت(ع) به یکدیگر[۳۱] و مایه نظام و یکپارچگی آیین دانستهاند.[۳۲] مبنی بر حدیثی از امام علی(ع) که ابونعیم اصفهانی و عبیدالله حسکانی (از عالمان اهلسنت در قرن ۵ هجری) نقل کردهاند که صرفا مؤمنان مودت اهلبیت را ملاحظه مینمایند.[۳۳]
اثرها اخروی
بر پایه ی روایتی از نبی(ص) سود دوستداشتن وی و اهلبیت در هفت جا آشکار میگردد: هنگام مرگ، در قبر، وقت قیامت، هنگام به چنگ آوردن طومار جاری ساختن، وقت احتساب ایفا، کنار ترازو و در عبور از پُل صراط.[۳۴] مبتنی بر ماجرا دیگری که اهلسنت نقل کردهاند، هر که با دوستی اهلبیت بمیرد، همچون شهید، آمرزیده گردیده و با ایمان بی نقص میمیرد و در هنگام مرگ، پردیس به وی بشارت داده گردیده، در قبرش دو در به سوی پردیس گشوده می گردد و پروردگار، ملائکه را زائران قبر وی قرار میدهد.[۳۵] ابنحجر هیتمی از عالمان اهلسنت در قرن دهم، با نقل حدیث باب حِطّة اعتقاد دارد به عبارتیطور که پروردگار درونشدن بنیاسرائیل از باب حِطّه را باعث آمرزش آنها قرار بخشید، در امت اسلامی هم مودّت اهلبیت را منجر آمرزش آنها قرار داده میباشد.[۳۶]
دستیابی به شفاعت،[۳۷]محشور شدن با اهلبیت،[۳۸]قبولی اجرا،[۳۹] ثبات گام بر پُل صراط[۴۰]و باقیات صالحات[۴۱] از سایر اثر ها مودت اهلبیت میباشد.
اثر ها دنیایی
در روایتی از نبی(ص) نکات زیر از اثر ها دنیای محبت اهلبیت معرفی گردیدهاست: زهد و تقوا، اشتیاق به عمل کردن، پارسایی در آیین، شوق و اشتیاق به عبادت، توبه قبل از مرگ، نشاط در شبزندهداری، طمع نداشتن به متاع عموم، مهربانی، مواظبت بر فرمان و نهی خداوند و دوست نداشتن جهان.[۴۲] بر پایه ی روایتی از امام باقر(ع) معبود قلب دوستداران اهلبیت را تمیز مینماید.[۴۳] در حدیثی از امام راست گو آمده میباشد هر کس محبت اهلبیت را در قلب خویش اثبات نماید، حکمت بر زبانش روان میشود.[۴۴]
تشریفات عقد و نامزدی در مشهد؛ از انتخاب مکان تا طراحی و پذیرایی